گزارش اختصاصی مرجع وب و فناوری اطلاعات از پژوهش جهانی جواد واشقانی فراهانی – کاندیدای دکتری دانشگاه Modul Vienna

آبان 7, 1404

0 4 minutes read

دنیای امروز بر محور داده‌ها می‌چرخد، اما همه‌ی داده‌ها ارزشمند نیستند.
تنها داده‌هایی ارزش دارند که قابل اعتماد باشند.
در این میان، بلاکچین (Blockchain) به عنوان «زبان جدید اعتماد» در حال بازنویسی آینده‌ی فناوری و اقتصاد است —
و یک پژوهشگر ایرانی در خط مقدم این تحول قرار دارد:
جواد واشقانی فراهانی (Javad Vasheghani Farahani)،
که در محافل بین‌المللی با نام Jay Hani شناخته می‌شود.

او به عنوان کاندیدای دکتری دانشگاه Modul Vienna،
با پژوهش خود در حوزه‌ی ثبت شفاف داده‌های انرژی خورشیدی با استفاده از بلاکچین و اینترنت اشیا
توانسته یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های فناوری و محیط زیست را حل کند:
چگونه می‌توان اعتماد را درون سیستم طراحی کرد، نه با قانون تحمیل نمود؟

بلاکچین دیگر فقط برای رمزارز نیست

بلاکچین سال‌ها به عنوان زیرساخت رمزارزهایی مانند بیت‌کوین شناخته می‌شد.
اما امروز، در جهان انرژی ، پایداری، لجستیک، آموزش و حتی پزشکی،
این فناوری به ابزار اصلی شفافیت تبدیل شده است.

در مقاله‌ی منتشرشده‌ی فراهانی در ژورنال معتبر Sustainability (MDPI) با عنوان:
“ A Sustainability Assessment of a Blockchain-Secured Solar Energy Logger for Edge IoT Environments ”,
بلاکچین دیگر صرفاً بستر مالی نیست، بلکه «دفتر کل حقیقت» است —
سیستمی که می‌تواند داده‌های انرژی را با شفافیت، امنیت و پایداری ثبت کند.

مسئله‌ی جهانی: بحران اعتماد به داده‌های انرژی

اقتصاد جهانی در حال حرکت به‌سمت دیجیتالی شدن است،
اما چالش اصلی نه تولید انرژی است و نه توزیع آن؛ بلکه صحت داده‌ها است.

در بسیاری از کشورها، داده‌های تولید و مصرف انرژی قابل اعتماد نیستند.
گزارش‌ها گاهی دستکاری می‌شوند، گاهی ناقص‌اند، و گاهی صرفاً با اهداف سیاسی تنظیم می‌شوند.
نتیجه؟ بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران، خطا در تصمیم‌گیری‌های کلان، و رکود نوآوری.

فراهانی دقیقاً در این نقطه ورود کرد و گفت:

«اگر مشکل در اعتماد است، باید آن را در سطح فناوری حل کنیم، نه فقط در سطح سیاست.»

ایده‌ای که از علم داده تا مهندسی اخلاق امتداد دارد

فراهانی به جای تمرکز بر قانون‌گذاری، به سراغ طراحی رفت.
او سیستمی ساخت که در ذات خود قابل اعتماد است،
زیرا هیچ‌کس — حتی طراح سیستم — نمی‌تواند داده‌ها را تغییر دهد.

در مدل پیشنهادی او، داده‌ها مستقیماً از پنل‌های خورشیدی جمع‌آوری و رمزنگاری می‌شوند،
و سپس به بلاکچین ارسال می‌شوند تا در قالب تراکنش‌های شفاف و تغییرناپذیر ثبت شوند.

ساختار فنی پروژه

سیستم فراهانی سه بخش دارد که با دقت علمی طراحی شده‌اند:

۱. اینترنت اشیا (IoT)

داده‌ها از طریق حسگر INA219 از پنل‌های خورشیدی جمع‌آوری می‌شوند.
این حسگر ولتاژ، جریان و توان را با دقت میلی‌آمپر اندازه‌گیری می‌کند.

۲. محاسبات لبه‌ای (Edge Computing)

یک Raspberry Pi 4B (4GB RAM) به عنوان گره محلی داده‌ها را پردازش کرده،
قبل از ارسال به بلاکچین آن‌ها را فشرده و پاک‌سازی می‌کند.

۳. بلاکچین (Blockchain Layer)**

داده‌ها با الگوریتم SHA-256 هش می‌شوند،
در قالب Merkle Tree سازمان‌دهی می‌شوند،
و در قرارداد هوشمند SolarLogger
روی شبکه‌ی Ethereum Proof-of-Stake (Sepolia) ذخیره می‌شوند.

در این فرآیند، هیچ واسطه‌ای وجود ندارد.
هر رکورد انرژی مانند امضایی دیجیتال از خورشید است —
غیرقابل جعل و ابدی.

اجرای واقعی، نه شبیه‌سازی

این پژوهش برخلاف بسیاری از پروژه‌های نظری، در محیط واقعی پیاده‌سازی شد.

در آزمایشی ۱۳۵ ساعته (بیش از پنج روز و نیم)،
فراهانی توانست بیش از ۱۰٬۲۶۸ رکورد انرژی را با موفقیت ثبت کند.

نتایج علمی:

مصرف CPU: کمتر از ۰٫۰۲٪
انرژی مصرفی سیستم: تنها ۰٫۸۱۸ kWh
در ۱۰۵ قطع شبکه، هیچ داده‌ای از بین نرفت.
دقت ثبت ۱۰۰٪ حفظ شد.

این نتایج نشان می‌دهد که بلاکچین می‌تواند در مقیاس واقعی،
سبز، سریع و اقتصادی باشد.

تحلیل هزینه و مزیت اقتصادی

در این سیستم، هزینه‌ی هر تراکنش کمتر از ۱ یورو بود.
هزینه‌ی کل ثبت داده‌ها در فاز آزمایشی تنها ۱۲۸ یورو شد.

اگر مدل در سطح ملی با ۲۵۰٬۰۰۰ نیروگاه خورشیدی اجرا شود،
کل هزینه‌ی سالانه کمتر از ۴ میلیون یورو خواهد بود —
در حالی که صرفه‌جویی ناشی از شفافیت داده‌ها
می‌تواند چندین برابر این رقم باشد.

از نظر زیست‌محیطی، انتشار CO₂ سیستم تنها ۰٫۱۷ کیلوگرم بود —
در مقایسه با بلاکچین‌های مبتنی بر Proof-of-Work مانند بیت‌کوین،
این رقم میلیون‌ها برابر کمتر است.

از اتریش تا ایران؛ یک مسیر بازگشت فناوری

ایران یکی از بالاترین نرخ‌های تابش خورشیدی در جهان را دارد.
اما نبود زیرساخت شفاف و سیستم‌های داده‌محور،
همیشه مانع رشد واقعی صنعت انرژی خورشیدی بوده است.

فراهانی باور دارد که مدل او می‌تواند به‌عنوان پایه‌ای برای دیجیتال‌سازی انرژی ایران استفاده شود:

داده‌ها قابل اعتماد و تغییرناپذیرند.
سرمایه‌گذاران بین‌المللی به داده‌ها دسترسی مستقیم دارند.
دولت می‌تواند نظارت دقیق‌تر بر تولید داشته باشد.
و شهروندان می‌توانند به مصرف خود اعتماد کنند.

این یعنی گذار از اقتصاد انرژی کاغذی به اقتصاد انرژی شفاف دیجیتال.

هماهنگی با سیاست‌های جهانی پایداری

پژوهش فراهانی هم‌راستا با چارچوب European Green Deal
و اهداف UN Sustainable Development Goals (SDGs) است.

او نشان داده است که فناوری می‌تواند نه فقط ابزاری اقتصادی،
بلکه سازوکاری اخلاقی برای تحقق عدالت محیط‌زیستی باشد.

در واقع، مدل او به‌نوعی «بلاکچین اخلاقی» است —
جایی که داده و اخلاق در یک زنجیره قرار دارند.

هوش مصنوعی در مرحله بعد

در فاز دوم پژوهش، فراهانی قصد دارد
داده‌های بلاکچینی را با الگوریتم‌های هوش مصنوعی (AI) ترکیب کند
تا سیستم بتواند به‌صورت خودکار تصمیم‌گیری کند:

پیش‌بینی تولید انرژی بر اساس آب‌وهوا
پیشنهاد زمان بهینه برای مصرف یا فروش برق
و تحلیل بهره‌وری نیروگاه‌ها در مقیاس منطقه‌ای

به بیان دیگر:
AI می‌اندیشد، Blockchain تضمین می‌کند، و IoT می‌بیند.

دانشگاه Modul Vienna؛ پلی میان علم و صنعت

دانشگاه Modul University Vienna از معتبرترین مراکز اروپایی در زمینه‌ی
نوآوری، مدیریت دیجیتال و پایداری است.
پژوهش فراهانی در همین بستر انجام شده —
جایی که پروژه‌های میان‌رشته‌ای، علم را به صنعت متصل می‌کنند.

دانشگاه مودول، با تمرکز بر Digital Business & Sustainability,
از پروژه‌هایی مانند کار فراهانی حمایت می‌کند
که همزمان به پیشرفت فناوری و اهداف زیست‌محیطی خدمت می‌کنند.

فلسفه‌ی فناوری در نگاه فراهانی

در گفت‌وگوهایش تأکید می‌کند:

«اعتماد نباید افزوده شود، باید طراحی شود.»

از نگاه او، فناوری صرفاً ابزار نیست،
بلکه رسانه‌ای اخلاقی برای بازسازی رابطه‌ی انسان و حقیقت است.

در جهانی که هوش مصنوعی می‌تواند خبر جعلی تولید کند،
بلاکچین می‌تواند حقیقت را مستند کند —
و این دو، در تعادل، آینده را خواهند ساخت.

تأثیر بر ایران و منطقه

فراهانی معتقد است ایران می‌تواند پیشگام منطقه در استفاده از Blockchain for Energy Transparency شود.
با پیاده‌سازی این سیستم:

پروژه‌های انرژی داخلی شفاف‌تر خواهند شد،
گزارش‌های ملی قابل تأیید بین‌المللی می‌شوند،
و بخش خصوصی و دولتی هر دو سود خواهند برد.

به گفته‌ی او،
«اگر ایران وارد بازار جهانی انرژی دیجیتال شود،
می‌تواند هم سرمایه جذب کند، هم اعتماد جهانی.»

از پژوهش تا الهام

موفقیت فراهانی تنها علمی نیست —
بلکه الهام‌بخش نسل جدیدی از دانشجویان و پژوهشگران ایرانی است
که می‌خواهند نقش ایران را در فناوری‌های جهانی بازتعریف کنند.

او ثابت کرده است که
علم ایرانی می‌تواند در معتبرترین ژورنال‌های دنیا منتشر شود،
بدون آنکه از هویت خود جدا شود.

دعوت به همکاری بین‌المللی

به‌عنوان کاندیدای دکتری دانشگاه Modul Vienna,
جواد واشقانی فراهانی (Jay Hani) از پژوهشگران، استارتاپ‌ها و دانشگاه‌ها
برای همکاری در پروژه‌های میان‌رشته‌ای دعوت می‌کند.

موضوعات همکاری:

Blockchain for Renewable Energy
IoT for Smart Infrastructure
AI-driven Energy Analytics
Tokenization of Carbon Credits
Web3 for Trustworthy Governance

جمع‌بندی: از داده تا حقیقت

پژوهش جواد واشقانی فراهانی نه فقط یک پروژه‌ی مهندسی،
بلکه مانیفستی برای آینده‌ی فناوری است.

او نشان داده که در جهانی که دروغ می‌تواند با یک کلیک منتشر شود،
هنوز می‌توان حقیقت را با کُد حفظ کرد.

در نگاه او،
خورشید منبع انرژی است، و بلاکچین منبع اعتماد.
هر دو پاک، قدرتمند و ضروری‌اند.