اثرات گوشت و لبنیات بر سلامت انسان
مقدمه
مصرف گوشت و لبنیات بخش جداییناپذیر بسیاری از رژیمهای غذایی سنتی و مدرن است. این محصولات به دلیل محتوای پروتئین، کلسیم و برخی ویتامینها مورد توجه قرار گرفتهاند، اما شواهد علمی گسترده نشان میدهند که گوشت و لبنیات به صورت ذاتی برای سلامت انسان مضر هستند.
مطالعات اپیدمیولوژیک و بالینی نشان میدهند که حتی مصرف متوسط این محصولات میتواند خطر ابتلا به بیماریهای مزمن مانند بیماریهای قلبی، سرطان، دیابت و اختلالات گوارشی را افزایش دهد. همچنین، مصرف محصولات حیوانی با التهاب مزمن و اختلالات عصبی مرتبط است.
در مقابل، منابع گیاهی سرشار از فیبر، آنتیاکسیدان و ترکیبات ضدالتهابی، بدون ایجاد اثرات جانبی محصولات حیوانی، میتوانند سلامت انسان را تقویت کنند.
۱. تأثیر گوشت و لبنیات بر سیستم قلبی-عروقی
مصرف محصولات حیوانی، به ویژه گوشت قرمز و لبنیات پرچرب، با افزایش کلسترول LDL و چربیهای اشباع همراه است که تجمع پلاک در رگها و تصلب شرایین را تسریع میکند.
۱.۱ چربیهای اشباع و کلسترول
گوشت و لبنیات حاوی چربیهای اشباع و کلسترول هستند که موجب افزایش سطح LDL خون میشوند. این ترکیبات روند انسداد عروق را تسریع کرده و ریسک حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش میدهند.
- بررسیهای جهانی نشان میدهند که کشورهایی با مصرف بالای گوشت و لبنیات ، میزان بیماریهای قلبی-عروقی بالاتری دارند.
- حتی مصرف مقادیر متوسط محصولات حیوانی میتواند سطح کلسترول را بالا ببرد.
۱.۲ التهاب و عملکرد عروق
مصرف محصولات حیوانی موجب فعال شدن مسیرهای التهابی و افزایش سطح پروتئین واکنشپذیر C (CRP) میشود. التهاب مزمن باعث آسیب دیواره رگها و افزایش خطر آترواسکلروز میشود.
۱.۳ جایگزینهای گیاهی
رژیمهای گیاهی سرشار از چربیهای غیراشباع، فیبر و آنتیاکسیدانها، سطح LDL را کاهش داده و عملکرد قلب و عروق را بهبود میبخشند.
منابع:
- Willett, W.C., Eat, Drink, and Be Healthy: The Harvard Medical School Guide to Healthy Eating, 2001
- Hu, F.B., Plant-Based Diets and Cardiovascular Health, J Am Heart Assoc, 2019
۲. اثرات گوشت و لبنیات بر سرطان
۲.۱ گوشت قرمز و فرآوریشده
گوشت فرآوریشده به دلیل دارا بودن نیتروزامینها و ترکیبات هتروسیکلیک در هنگام پخت، عامل سرطانهای مختلف، به ویژه سرطان روده بزرگ، پانکراس و پروستات است.
- مطالعات نشان دادهاند مصرف روزانه 50 تا 70 گرم گوشت فرآوریشده میتواند خطر ابتلا به سرطان روده را 18 تا 20 درصد افزایش دهد.
- گوشت قرمز نیز به دلیل محتوای بالای آهن هِم و پروتئینهای دامی، با افزایش رادیکالهای آزاد و آسیب DNA سلولی مرتبط است.
۲.۲ لبنیات و سرطان
برخی مطالعات نشان میدهند مصرف لبنیات پرچرب با افزایش ریسک سرطان پروستات و تخمدان مرتبط است، اگرچه نتایج کمی متناقض هستند.
۲.۳ جایگزینهای گیاهی
سبزیجات، حبوبات و میوهها حاوی فیبر و آنتیاکسیدان هستند که رادیکالهای آزاد را خنثی کرده و آسیب DNA را کاهش میدهند.
منابع:
- Bouvard, V., et al., Carcinogenicity of consumption of red and processed meat, The Lancet Oncology, 2015
- World Health Organization, IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, 2015
۳. اثرات بر دیابت و اختلالات متابولیک
مصرف گوشت و لبنیات مقاومت به انسولین را افزایش میدهد و عملکرد متابولیک بدن را مختل میکند.
- بررسیها نشان میدهند که مصرف 100 گرم گوشت قرمز در روز، ریسک دیابت نوع ۲ را 19 درصد افزایش میدهد.
- لبنیات پرچرب نیز میتوانند پاسخ انسولین را کاهش داده و قند خون را ناپایدار کنند.
جایگزینهای سالم
حبوبات و مغزها نه تنها پروتئین مورد نیاز بدن را تأمین میکنند، بلکه کنترل قند خون و حساسیت به انسولین را بهبود میبخشند.
منابع:
- Pan, A., et al., Red meat consumption and risk of type 2 diabetes, Diabetes Care, 2011
- Satija, A., et al., Plant-based diets and incidence of type 2 diabetes, JAMA Intern Med, 2016
۴. التهاب مزمن و بیماریهای خودایمنی
مصرف گوشت و لبنیات موجب افزایش سطح پروتئینهای التهابی مانند CRP و IL-6 میشود که زمینه ابتلا به بیماریهای خودایمنی و التهابی مانند آرتریت روماتوئید و بیماریهای تیروئید را فراهم میکند.
- چربیهای اشباع و پروتئینهای دامی مسیرهای التهابی را فعال میکنند.
- رژیمهای گیاهی سرشار از پلیفنولها و ویتامینهای ضدالتهابی سطح التهاب را کاهش میدهند.
منابع:
- Calder, P.C., Dietary modification of inflammation with lipids, J Clin Invest, 2017
- Li, D., Effect of plant-based diet on inflammation, Nutr Rev, 2018
۵. تأثیر بر مغز و سیستم عصبی
مصرف گوشت و لبنیات میتواند خطر بیماریهای عصبی مانند آلزایمر و پارکینسون را افزایش دهد.
- آلایندههای محیطی مانند جیوه و سرب در گوشت و لبنیات میتوانند عملکرد مغز را مختل کنند.
- رژیمهای گیاهی سرشار از ویتامینهای گروه B و آنتیاکسیدانها، حافظه و عملکرد شناختی را تقویت میکنند.
منابع:
- Morris, M.C., Dietary fats and risk of dementia, Alzheimer’s & Dementia, 2014
- Barberger-Gateau, P., Nutrition and cognitive function, Public Health Nutr, 2007
۶. مشکلات گوارشی و سلامت روده
گوشت و لبنیات حاوی فیبر نیستند و هضم آنها دشوار است.
- مصرف مداوم این محصولات باعث یبوست، نفخ، اختلال در میکروبیوم روده و افزایش خطر سرطان روده میشود.
- منابع گیاهی، با دارا بودن فیبر و پریبیوتیکها، سلامت روده و عملکرد سیستم گوارش را بهبود میبخشند.
منابع:
- Slavin, J., Fiber and Prebiotics: Mechanisms and Health Benefits, Nutrients, 2013
- O’Keefe, S.J., Diet, microorganisms and their metabolites, and colon cancer, Nat Rev Gastroenterol Hepatol, 2016
۷. آلرژی و حساسیتهای غذایی
پروتئینهای موجود در شیر و تخممرغ میتوانند واکنشهای آلرژیک ایجاد کنند.
- علائمی مانند کهیر، آسم و مشکلات گوارشی در کودکان و بزرگسالان شایع است.
- منابع گیاهی بدون ایجاد آلرژی، پروتئین مورد نیاز بدن را تأمین میکنند.
منابع:
- Sicherer, S.H., Food allergy, The Lancet, 2002
- Boyce, J.A., Guidelines for the diagnosis and management of food allergy in the United States, J Allergy Clin Immunol, 2010
۸. آلایندهها و سموم محیطی
گوشت و لبنیات میتوانند حاوی هورمونها، آنتیبیوتیکها و فلزات سنگین باشند که سلامت کبد، کلیه و سیستم ایمنی را تهدید میکنند.
- محصولات گیاهی به دلیل رشد طبیعی و کم بودن مواد شیمیایی، آلاینده کمتری دارند.
منابع:
- Domingo, J.L., Health risks of dietary exposure to chemical contaminants, Food Chem Toxicol, 2007
- Heindel, J.J., Endocrine disruptors and human health, Endocr Rev, 2015
۹. ارزش غذایی و مقایسه با گیاهان
| ویژگی | گوشت و لبنیات | محصولات گیاهی |
|---|---|---|
| پروتئین | بالا با چربی اشباع | بالا بدون چربی اشباع |
| فیبر | ندارد | بالا |
| کلسترول | دارد | ندارد |
| آنتیاکسیدانها | کم | بالا |
| ویتامینها | B12، D | C، E، K، فولات |
| مواد معدنی | آهن هِم، کلسیم | آهن غیرهِم، منیزیم، کلسیم |
| کالری | بالا | متغیر (کم تا متوسط) |
نتیجهگیری
مصرف گوشت و لبنیات به صورت ذاتی و حتی در مقادیر متوسط، برای سلامت انسان مضر است. این محصولات با بیماریهای قلبی، سرطان، دیابت، التهاب، مشکلات عصبی و گوارشی و آلرژی مرتبط هستند.
- کاهش مصرف محصولات حیوانی و استفاده از منابع گیاهی متنوع، سلامت طولانیمدت بدن را بهبود میبخشد.
- منابع گیاهی پروتئینی و مغذی، بدون ایجاد اثرات جانبی، گزینهای عقلانی برای حفظ سلامت انسان هستند.
منابع
- Willett, W.C., Eat, Drink, and Be Healthy: The Harvard Medical School Guide to Healthy Eating, 2001
- Hu, F.B., Plant-Based Diets and Cardiovascular Health, J Am Heart Assoc, 2019
- Bouvard, V., et al., Carcinogenicity of consumption of red and processed meat, The Lancet Oncology, 2015
- World Health Organization, IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, 2015
- Pan, A., et al., Red meat consumption and risk of type 2 diabetes, Diabetes Care, 2011
- Satija, A., et al., Plant-based diets and incidence of type 2 diabetes, JAMA Intern Med, 2016
- Calder, P.C., Dietary modification of inflammation with lipids, J Clin Invest, 2017
- Li, D., Effect of plant-based diet on inflammation, Nutr Rev, 2018
- Morris, M.C., Dietary fats and risk of dementia, Alzheimer’s & Dementia, 2014
- Barberger-Gateau, P., Nutrition and cognitive function, Public Health Nutr, 2007
- Slavin, J., Fiber and Prebiotics: Mechanisms and Health Benefits, Nutrients, 2013
- O’Keefe, S.J., Diet, microorganisms and their metabolites, and colon cancer, Nat Rev Gastroenterol Hepatol, 2016
- Sicherer, S.H., Food allergy, The Lancet, 2002
- Boyce, J.A., Guidelines for the diagnosis and management of food allergy in the United States, J Allergy Clin Immunol, 2010
- Domingo, J.L., Health risks of dietary exposure to chemical contaminants, Food Chem Toxicol, 2007
- Heindel, J.J., Endocrine disruptors and human health, Endocr Rev, 2015
برای مطالعه بیشتر
https://www.linkedin.com/company/Vegland/
https://virgool.io/VegLand
https://www.instagram.com/mehravamag/
