تاثیر مصرف لبنیات بر تشدید میگرن در زنان

مقدمه
میگرن یکی از شایعترین اختلالات عصبی در میان زنان است؛ دردهایی عمیق و تپنده که اغلب یک سمت سر را درگیر میکنند و با تهوع، حساسیت به نور یا صدا همراه هستند.
براساس پژوهشهای متعدد، زنان سه برابر بیش از مردان به میگرن مبتلا میشوند، و این مسئله ارتباط نزدیکی با تغییرات هورمونی، وضعیت تغذیه، و سبک زندگی دارد.
یکی از عوامل تغذیهای که اخیراً توجه زیادی را جلب کرده، نقش لبنیات در تحریک یا تشدید حملات میگرنی است. بسیاری از زنان گزارش میدهند که پس از مصرف شیر، پنیر، ماست یا بستنی، سردردشان شدت میگیرد یا بازمیگردد.

بخش اول: چرا بدن برخی زنان به لبنیات حساستر است؟
واکنش بدن به لبنیات در میان افراد متفاوت است. برخی زنان حتی با مصرف مقدار کمی لبنیات دچار علائمی چون سنگینی سر، حالت تهوع یا تیر کشیدن گیجگاه میشوند. دلایل اصلی این تفاوت میتواند شامل موارد زیر باشد:
- عدم تحمل لاکتوز (Lactose Intolerance):
حدود ۷۰٪ از بزرگسالان در جهان توانایی هضم لاکتوز (قند طبیعی شیر) را از دست میدهند. این ناتوانی باعث تجمع گاز، التهاب روده و آزاد شدن موادی میشود که در سیستم عصبی مرکزی اثر گذاشته و ممکن است حملهی میگرن را تحریک کند. - حساسیت یا آلرژی به پروتئینهای لبنی (کازئین و وی):
آلرژی به کازئین، پروتئین اصلی شیر گاو، در برخی زنان موجب التهاب سیستمیک و آزاد شدن هیستامین در بدن میشود. افزایش هیستامین یکی از عوامل شناختهشدهی تحریک میگرن است. - تأثیر هورمونی:
لبنیات صنعتی امروزی غالباً حاوی مقادیر اندکی از هورمونهای رشد و استروژن هستند. این هورمونها میتوانند در بدن زنان موجب تغییر سطح استروژن طبیعی شده و تعادل عصبی را بر هم زنند. نوسانات استروژن یکی از دلایل اصلی بروز میگرن در زنان است.

بخش دوم: مواد شیمیایی در لبنیات و تأثیر آنها بر مغز
لبنیات تنها منبع پروتئین و کلسیم نیستند؛ بلکه حاوی ترکیباتی هستند که میتوانند سیستم عصبی را تحریک کنند:
| ترکیب شیمیایی | منبع در لبنیات | تأثیر احتمالی بر میگرن |
|---|---|---|
| تیرازین (Tyramine) | پنیرهای کهنه و ماست | انقباض و گشاد شدن متوالی عروق مغزی |
| هیستامین (Histamine) | محصولات تخمیری مانند ماست و دوغ | افزایش التهاب عصبی و تحریک گیرندههای درد |
| کازومورفینها (Casomorphins) | پروتئینهای حاصل از تجزیه کازئین | اثر شبهافیونی بر مغز، تغییر در سیگنالدهی عصبی |
| چربیهای اشباع | خامه، پنیر و شیر پرچرب | افزایش التهاب عمومی بدن و کاهش جریان خون مغزی |

بخش سوم: تحقیقات علمی درباره ارتباط لبنیات و میگرن در زنان
- مطالعهی مجله Nutritional Neuroscience (سال ۲۰۱۹):
زنان مبتلا به میگرن که لبنیات را از رژیم غذایی حذف کردند، کاهش چشمگیری در تعداد و شدت حملات سردرد گزارش دادند. - پژوهش دانشگاه تهران (۱۴۰۰):
۵۶٪ از زنان شرکتکننده گزارش کردند که مصرف پنیرهای صنعتی و بستنی موجب تشدید درد میگرن آنها میشود. - بررسی منتشرشده در Journal of Headache and Pain (۲۰۲۱):
این مطالعه نشان داد لبنیات حاوی آمینهای زیستی مانند تیرازین هستند که بهطور مستقیم بر انقباض عروق مغزی اثر میگذارند. - تحلیل فراتحلیلی در Clinical Nutrition Review (۲۰۲۳):
ارتباطی معنادار بین مصرف لبنیات گاوی و بروز سردردهای میگرنی در زنان مشاهده شد؛ بهویژه در زنانی با زمینهی ژنتیکی حساسیت به هیستامین.
بخش چهارم: نقش هورمونها و چرخه قاعدگی
در زنان، سطح استروژن در دوران قبل از قاعدگی کاهش مییابد و این افت، یکی از محرکهای میگرن است.
از سوی دیگر، لبنیات صنعتی حاوی استروژن و پروژسترون حیوانی هستند که میتوانند این تعادل را بیشتر برهم بزنند. در نتیجه، زنانی که در دورهی قاعدگی لبنیات مصرف میکنند، احتمالاً میگرن شدیدتری را تجربه خواهند کرد.

بخش پنجم: جایگزینهای طبیعی سالم برای لبنیات
| نوع لبنیات | جایگزین طبیعی | فواید تغذیهای |
|---|---|---|
| شیر گاو | شیر بادام، شیر جو دوسر، شیر نارگیل | بدون لاکتوز، سرشار از ویتامین E و فیبر |
| ماست | ماست نارگیل یا ماست بادام | فاقد کازئین و لاکتوز |
| پنیر | پنیر بادامزمینی یا پنیر سویا | چربی سالم، بدون تیرازین |
| خامه | خامه نارگیلی | حاوی اسیدهای چرب ضدالتهاب |
| بستنی | بستنی موز و بادام خانگی | فاقد افزودنی، غنی از پتاسیم |
بخش ششم: تأثیر مثبت حذف لبنیات بر بدن زنان
مطالعات متعدد نشان دادهاند که حذف لبنیات از رژیم غذایی زنان مبتلا به میگرن، نتایج زیر را در پی دارد:
- کاهش تعداد حملات میگرن تا ۴۰٪
- بهبود کیفیت خواب
- کاهش التهاب در بدن
- افزایش تمرکز ذهنی و انرژی روزانه
- تنظیم بهتر هورمونها و خلقوخو
بخش هفتم: نکات عملی برای زنان مبتلا به میگرن
- دفترچه غذایی تهیه کنید:
مصرف هر وعده غذایی و زمان بروز سردرد را یادداشت کنید تا بتوانید ارتباط بین لبنیات و میگرن خود را شناسایی کنید. - لبنیات را بهتدریج حذف کنید:
قطع ناگهانی ممکن است باعث کمبود کلسیم شود. ابتدا مصرف لبنیات پرچرب را حذف و سپس به سراغ ماست و پنیر بروید. - از منابع گیاهی کلسیم استفاده کنید:
سبزیجات برگسبز (اسفناج، کلم)، دانههای کنجد، بادام و حبوبات سرشار از کلسیم طبیعی هستند. - نوشیدنیهای کافی و منیزیمدار مصرف کنید:
منیزیم به کاهش انقباض عروق مغزی کمک میکند و در کاهش حملات میگرن مؤثر است.

نتیجهگیری
درحالیکه لبنیات از نظر تغذیهای منبع خوبی از پروتئین و کلسیم هستند، مصرف آنها در برخی زنان میتواند بهدلیل وجود ترکیباتی مانند هیستامین و تیرازین، موجب تشدید حملات میگرنی شود.
با انتخاب جایگزینهای گیاهی و طبیعی ، میتوان بدون از دست دادن مواد مغذی حیاتی، سلامت مغز و سیستم عصبی را حفظ کرد.
هر زنی باید بدن خود را بشناسد، رژیم غذاییاش را آگاهانه تنظیم کند و بداند که «سلامتی، از انتخابهای کوچک روزانه آغاز میشود.»
🔍 منابع علمی
- Nutritional Neuroscience Journal, 2019 – nutritionalscience.com
- Journal of Headache and Pain, 2021 – thejournalofheadacheandpain.biomedcentral.com
- Clinical Nutrition Review, 2023 – clinicalnutritionjournal.org
- پژوهش دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۱۴۰۰ – tums.ac.ir
برای مطالعه بیشتر
https://www.linkedin.com/company/Vegland/
https://virgool.io/VegLand
https://www.instagram.com/mehravamag/




